Naukowcy z Instytutu Biologii Starzenia im. Maxa Plancka odkryli, że witamina B12 w dużej mierze koryguje zaburzenia rozwojowe u nicieni z mutacją powiązaną z zespołem Verheija. To rzadka choroba genetyczna, która powoduje opóźnienie rozwoju i niski wzrost. Wyniki są obiecujące, ale na razie nie wiadomo, czy podobnie zadziała u ludzi.
Skąd wziął się trop z witaminą B12
Badacze pracowali na Caenorhabditis elegans, maleńkim nicieniu, który od lat służy w laboratoriach jako organizm modelowy. Początkowo szukali nieznanych genów wpływających na długość życia. Zainteresowali się wtedy mutacją w genie biorącym udział w tzw. splicingu RNA, czyli obróbce informacji genetycznej potrzebnej do produkcji białek. W trakcie splicingu z matrycowego RNA usuwane są zbędne fragmenty, a pozostałe części łączone są w odpowiedniej kolejności. Gdy ten proces zawodzi, mogą pojawić się poważne zaburzenia rozwojowe. Ten sam gen jest u ludzi związany z zespołem Verheija.
Nicienie z mutacją rosły znacznie wolniej i pozostawały mniejsze niż normalnie, co przypomina część cech choroby u ludzi. Testy genetyczne i analiza metabolizmu pokazały, że mutacja zaburza szlaki przemiany materii zależne od witaminy B12, ważne dla prawidłowego wzrostu i pracy komórek.
Co dała suplementacja
Zespół sprawdził więc, czy dodatkowa porcja witaminy B12 coś zmieni. Okazało się, że przywróciła ona prawidłowy przebieg zaburzonych procesów metabolicznych i skorygowała wady rozwojowe związane z mutacją.
– Byliśmy zaskoczeni, że zmiana w tak podstawowym procesie obróbki RNA ma tak celowany wpływ na metabolizm zależny od witaminy B12 – mówi Jonathan Kölschbach, pierwszy autor badania.
Czy to dotyczy ludzi?
Aby sprawdzić, czy wnioski można odnieść do człowieka, naukowcy przeanalizowali ogólnodostępne zbiory danych z ludzkich komórek. Współpracowali też z neuropediatrą z uniwersyteckiego szpitala w Kolonii, od którego pozyskali próbki krwi pacjentów z zespołem Verheija. W obu przypadkach znaleźli ślady podobnych zmian metabolicznych. Sugeruje to, że szlaki związane z witaminą B12 mogą odgrywać rolę także w chorobie u ludzi.
Nie wiadomo jednak jeszcze, czy suplementacja B12 poprawia objawy u pacjentów. Potrzebne są dalsze badania, które pokażą, czy wynik z modelu zwierzęcego da się przełożyć na terapię.
- Badanie przeprowadzono na nicieniach, nie na ludziach.
- U pacjentów wykazano podobne zmiany metaboliczne, ale nie testowano jeszcze skuteczności witaminy.
- Efektu leczniczego u ludzi nie potwierdzono.
Co to oznacza w praktyce
Odkrycie sugeruje, że zaburzenia metabolizmu mogą mieć w chorobach wywołanych wadliwym splicingiem RNA większe znaczenie, niż sądzono. To może wskazać nowe kierunki terapii, także w innych rzadkich chorobach genetycznych.
Dla polskich czytelników to przede wszystkim przykład badań podstawowych, które w przyszłości mogą mieć znaczenie kliniczne. Nie jest to sygnał, by rodziny osób z rzadkimi chorobami same sięgały po wysokie dawki witaminy B12. Ewentualne leczenie wymagałoby badań klinicznych i decyzji lekarza. Nie wiadomo też, czy wyniki wpłyną na praktykę w Polsce lub w UE, bo to wciąż wczesny etap prac. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature Communications.
– To dobry przykład tego, jak badania podstawowe na organizmach modelowych mogą dać nowe spojrzenie na choroby człowieka – mówi Adam Antebi, dyrektor instytutu i autor koordynujący badanie.
Źródło: ScienceDaily – „Vitamin B12 may hold the key to treating a rare genetic disorder”











